Startpagina Prompt technieken en slimme werkwijzen Prompten voor jurisprudentie

Prompten voor jurisprudentie

Laatst geüpdatet op May 01, 2026

Effectief jurisprudentie opzoeken

LegalMike kan je helpen om gericht jurisprudentie te zoeken. Ook hier is de juiste instructie van belang om een goed resultaat te krijgen. Dit artikel is een verdieping op het algemene artikel over het Taalmodel — de basisprincipes daar gelden ook hier, maar voor jurisprudentievragen helpt het om enkele specifieke onderdelen mee te geven.

Deze systematiek is bedoeld voor het zoeken van jurisprudentie in het chatvenster en bij vervolgvragen. Via de functie Rechtspraak zoeken werk je uitsluitend met ingebouwde filters en trefwoorden.

Heb je al een specifieke uitspraak op het oog? Plak dan de ECLI in je prompt: zo kan LegalMike gericht analyseren in plaats van zoeken.

De vijf onderdelen van een goede jurisprudentievraag

Hoe meer van deze aspecten je invult, hoe gerichter het resultaat. Bij ieder onderdeel staat een voorbeeldformulering die je direct in je prompt kunt verwerken.

  • Instantie: geef aan op welk niveau je zoekt (Hoge Raad, gerechtshoven, rechtbanken, Afdeling bestuursrechtspraak, EHRM, HvJEU). Zonder afbakening krijg je richtinggevende en feitelijke uitspraken door elkaar.

    • 'Beperk je tot uitspraken van de Hoge Raad en het HvJEU.'

    • 'Zoek alleen naar uitspraken van rechtbanken.'

  • Tijdvak: LegalMike zoekt standaard naar actuele jurisprudentie. Geef een termijn aan als je expliciet wilt zoeken naar de meest recente jurisprudentie, of als je een bepaalde periode wilt meenemen in de zoekopdracht.

    • 'Geef alleen uitspraken van de afgelopen tien jaar en signaleer of er recente koerswijzigingen zijn.'

    • 'Zoek naar jurisprudentie vanaf 2010 tot 2019.'

  • Onderwerp: wees zo concreet mogelijk. Benoem niet alleen een leerstuk, maar een afgebakende rechtsvraag, bijvoorbeeld gekoppeld aan een wetsartikel of partijstandpunt.

    • 'In welke arresten is een ingrijpende contractwijziging op grond van art. 6:258 BW toegelaten?'

    • 'Zoek jurisprudentie die het standpunt van de wederpartij zou kunnen ondersteunen.'

  • Aantal uitspraken: geef aan of je een korte selectie wilt of een uitgebreidere lijst. Dat voorkomt onverwacht lange of juist te beperkte resultaten.

    • 'Geef de drie meest richtinggevende arresten, plus eventuele recente afwijkingen.'

    • 'Som acht arresten op over dit onderwerp.'

  • Gewenste output: specificeer eventueel wat je terug wilt krijgen — een ECLI-lijst, korte samenvattingen, citaten met overweging, of een vergelijkende analyse.

    • 'Geef per arrest: ECLI, datum, kernoverweging (citaat), en een samenvatting van twee zinnen.'

    • 'Vat de rechtsregel van de arresten samen in enkele zinnen.'

Een volledig voorbeeld

Wanneer je alle vijf de assen samenbrengt in één prompt, ziet dat er bijvoorbeeld zo uit:

'Geef de drie meest richtinggevende arresten van de Hoge Raad over bestuurdersaansprakelijkheid op grond van art. 2:9 BW (Beklamel-norm) van de afgelopen vijftien jaar. Vermeld per uitspraak: ECLI, datum, kernoverweging als citaat, en een korte samenvatting van maximaal drie zinnen. Geef ook aan of er recente uitspraken zijn die de lijn nuanceren.'

In deze prompt zit elke as terug:

  • Instantie: Hoge Raad

  • Tijdvak: afgelopen vijftien jaar

  • Onderwerp: bestuurdersaansprakelijkheid op grond van art. 2:9 BW (Beklamel)

  • Aantal: de drie meest richtinggevende, plus eventuele afwijkingen

  • Output: ECLI, datum, citaat en korte samenvatting

Verfijnen na het eerste resultaat

Net als bij gewone prompts loont het om door te vragen. Voor jurisprudentie zijn dit veelgebruikte verfijningen:

  • 'Bestaan er afwijkende uitspraken van lagere rechters?'

  • 'Vergelijk het Beklamel-arrest en Ontvanger/Roelofsen op het punt van wetenschap van benadeling.'

  • 'Welke wetsartikelen of leerstukken raken aan deze lijn?'

  • 'Geef ook contra-jurisprudentie en relevante conclusies van de A-G.'

Op die manier ga je van een initiële selectie naar een doorleefd beeld van de jurisprudentielijn.

Veelgemaakte fouten

Hieronder staan enkele valkuilen die specifiek zijn voor jurisprudentievragen.

  • Geen instantie afbakenen: rechtbankuitspraken krijgen evenveel gewicht als arresten van de Hoge Raad.

    • 'Welke uitspraken zijn er over bestuurdersaansprakelijkheid?'

  • Te open rechtsvraag: een leerstuk noemen zonder concrete vraag levert geen casusrelevante selectie.

    • 'Geef belangrijke arresten over causaliteit.'

  • Te veel vragen: wanneer je uitvoerig veel jurisprudentie in één instructie vraagt, duurt het antwoord lang en zal het ook minder gericht zijn.

    • 'Zoek naar alle relevante jurisprudentie over onrechtmatige daad van de afgelopen twintig jaar.'

Meer weten?

Bekijk ook deze gerelateerde artikelen om je onderzoek verder te verfijnen: