Het FACT-model in de praktijk
In het artikel over effectief instructies geven lees je hoe je met het FACT-model een sterke juridische prompt schrijft. Dit artikel is een verdieping daarop: hier zie je vier uitgewerkte voorbeelden uit verschillende rechtsgebieden, zodat je herkent hoe FACT in jouw eigen praktijk uitpakt. Bij het eerste voorbeeld lees je ook wat elk aspect doet, zodat de structuur van een FACT-prompt scherper wordt.
Het FACT-model in het kort
FACT staat voor:
-
Feit: wat is er gebeurd?
-
Actor: wie zijn erbij betrokken?
-
Context: welke omstandigheden zijn relevant?
-
Taak: wat wil je weten?
Hieronder volgen de voorbeelden.
Arbeidsrecht: ontbindingsverzoek wegens disfunctioneren
Een werkgever overweegt een ontbindingsverzoek in te dienen tegen een werknemer die structureel ondermaats presteert.
-
Feit: de werknemer is sinds acht jaar in dienst als accountmanager. De afgelopen achttien maanden behaalt hij zijn targets niet. Er zijn drie functioneringsgesprekken gevoerd en een verbetertraject van zes maanden aangeboden, maar de prestaties verbeteren niet.
-
Actor: ik sta als advocaat de werkgever bij, een mkb-onderneming in de groothandel. De werknemer wordt vertegenwoordigd door een vakbondsjurist.
-
Context: de werknemer heeft een vast contract en is niet ziek. Er zijn geen klachten over gedrag, alleen over prestaties. Het verbetertraject is schriftelijk vastgelegd, met tussentijdse evaluaties.
-
Taak: beoordeel of een ontbindingsverzoek op de d-grond kansrijk is en welke punten in het verzoekschrift onmisbaar zijn.
Wat dit voorbeeld laat zien:
-
De Feit-as beschrijft alleen wat er is gebeurd — geen aannames of meningen. Dat houdt de feiten zuiver en geeft het model ruimte om zelf te toetsen.
-
De Actor-as maakt duidelijk wie wie is, inclusief jouw eigen rol. Daardoor weet LegalMike vanuit welk perspectief het antwoord moet worden geschreven en is gelijk duidelijk wat de verhoudingen zijn.
-
De Context-as voegt omstandigheden toe die juridisch relevant zijn. In dit geval: vast contract, geen ziekte, schriftelijk verbetertraject.
-
De Taak-as concretiseert wat je terug wilt krijgen: geen open vraag, maar een afgebakend product dat past bij casus. Hier is dat een beoordeling en praktisch advies voor het verzoekschrift.
Strafrecht: beroep op noodweer bij zware mishandeling
Een raadsman bereidt een strafzaak voor waarin zijn cliënt zich op noodweer beroept.
-
Feit: de cliënt wordt verdacht van zware mishandeling in een café. Er was een handgemeen met een andere bezoeker; de cliënt heeft de man twee keer geslagen. Het slachtoffer viel met zijn hoofd op de stoeprand en heeft een hersenschudding opgelopen.
-
Actor: ik treed op als raadsman in een strafzaak voor de politierechter. De cliënt is 24 jaar, eerste verdachte, geen strafblad. De officier van justitie eist zes maanden gevangenisstraf, waarvan drie voorwaardelijk.
-
Context: er zijn camerabeelden van het café die de aanloop tonen, en getuigenverklaringen die wisselen over wie als eerste fysiek werd. De cliënt verklaart zelf dat hij eerst werd vastgegrepen en bedreigd.
-
Taak: toets of het beroep op noodweer slagingskansen heeft, en welke jurisprudentie en feitelijke aanknopingspunten dat ondersteunen.
Privaatrecht: non-conformiteit bij verborgen gebreken
Een koper ontdekt na de levering ernstige gebreken aan een woning en overweegt een vordering.
-
Feit: de koper heeft veertien maanden geleden een woning gekocht. Tijdens een verbouwing blijkt dat de fundering ernstig is aangetast door paalrot. De herstelkosten bedragen circa €120.000.
-
Actor: ik vertegenwoordig de koper. De verkoper is particulier en wordt bijgestaan door een advocaat.
-
Context: de koopovereenkomst bevat een ouderdomsclausule en een mededelingsplicht-bepaling. Uit oudere verkoopdocumentatie blijkt dat de buurman al in 2018 hetzelfde funderingsprobleem had — iets wat de verkoper niet aan koper heeft gemeld.
-
Taak: beoordeel de slagingskansen van een vordering uit non-conformiteit (art. 7:17 BW) en/of dwaling (art. 6:228 BW), en adviseer over de te volgen processtrategie.
Bestuursrecht: weigering omgevingsvergunning
Een mkb-onderneming heeft een aanvraag voor uitbreiding van haar productiehal afgewezen gekregen.
-
Feit: de onderneming heeft een omgevingsvergunning aangevraagd voor uitbreiding van haar productiehal met 8,5%. Het college van B&W heeft de vergunning geweigerd wegens strijd met het bestemmingsplan en vrees voor onaanvaardbare geluidshinder.
-
Actor: ik treed op als advocaat van de aanvrager. De gemeente wordt vertegenwoordigd door haar juridische afdeling.
-
Context: het bestemmingsplan bevat een binnenplanse afwijkingsmogelijkheid van 10%. De geluidsrapportage toont een toename van 1,5 dB(A), ruim binnen de geldende normen voor het industrieterrein. Het besluit verwijst niet naar deze afwijkingsbepaling.
-
Taak: adviseer over een bezwaarschrift: welke gronden zijn kansrijk, en welke jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak ondersteunt deze gronden?
Wanneer FACT extra waarde heeft
FACT loont vooral bij complexe vragen waar context het verschil maakt. Denk aan aansprakelijkheidskwesties, ontslagprocedures, contractuele geschillen of bestuursbesluiten waar de afweging in de omstandigheden zit. Bij eenvoudige wetsuitleg of een oppervlakkie vraag is FACT meestal onnodig. Het kost dan meer tijd om de assen in te vullen dan het de prompt aan kwaliteit oplevert.
Zodra je het gevoel krijgt dat het antwoord ongenuanceerd is of niet grondig genoeg wordt ontleed, is FACT op zijn plaats.
Meer weten?
Bekijk ook deze gerelateerde artikelen om je promptvaardigheid verder te verfijnen:
-
Taalmodel: de algemene principes van effectief prompten, inclusief de uitleg van het FACT-model
-
Prompten voor jurisprudentie: vijf assen voor het gericht zoeken en analyseren van rechtspraak
-
Alle voorbeeld-use cases: inspiratie voor slimme werkwijzen